Vragen? neem contact op!

Menselijke trap van bewustzijnsontwikkeling

Over hoogsensitiviteit en extra ontwikkelingspotentieel

Scoor je voornamelijk ‘eens’ of ‘helemaal mee eens’ op de meeste vragen?

Dan duidt dit op een extra ontwikkelingspotentieel (Dabrowski) bij hoogsensitiviteit (Aron). Het is echter een korte signaleringslijst en wanneer je meer wilt weten dan is het raadzaam om zelf verder op onderzoek te gaan of contact op te nemen.

Waar gaat het om?

Dabrowski zag de grote vijf gevoeligheden als de onderliggende factor waardoor mensen zich op een hoger bewustzijnsniveau kunnen ontwikkelen. De ontwikkeling vindt van binnenuit plaats door middel van innerlijke conflicten. Emoties zijn de aandrijvende factor zijn tot deze bewustzijnsgroei. Hier wordt ook gesproken over het proces van positieve desintegratie.

Over welke grote gevoeligheden gaat het nu? Hieronder een korte beschrijving:

1 Psychomotorische gevoeligheid.

- Dit betreft het energieniveau. Je kunt meer behoefte hebben aan beweging, gedrevener zijn, maar ook rustelozer.

2 Zintuiglijke gevoeligheid

- Je bent gevoeliger voor zintuiglijke ervaringen zowel op een positieve al negatievere manier, dit heeft ook veel overeenkomsten met de hoogsensitviteit zoals wij deze inmiddels kennen.

3 Intellectuele gevoeligheid

- Er is meer dorst naar kennis, een grote nieuwsgierigheid. Je bent op zoek naar 'de waarheid' en wilt weten waarom.

4 Artistieke gevoeligheid, verbeeldingskracht

- Je hebt een kleurrijke en beeldend taalgebruik en een groot associatief vermogen. Je hebt een levendige fantasie en groot voorstellingsvermogen. Je ziet ideeën voor je en kunt op een originele manier oplossingen bedenken.

5 Emotionele gevoeligheid

- Je hebt een enorme diepgang en een intens gevoelsleven. Deze overexcitabilities hebben  ook veel raakvlakken met de hoogsensitiviteit van Aron. Je hebt een sterk verantwoordelijkheidsgevoel en inlevingsvermogen of empathie. Ook ben je in staat tot zelfreflectie.

Naast deze aanleg noemde Dabrowski nog twee krachten die de ontwikkeling naar de hogere niveaus beïnvloeden:

  • De invloeden van de sociale omgeving
  • Het verlangen om te groeien en om hier bewust en actief mee bezig te zijn

De vijf stadia tot bewustzijnsgroei

Het betreft een psychologische bewustzijnsgroei aangestuurd of in gang gezet door crisis en periodes van disbalans. Dabrowski zag dat het ontwikkelingspotentieel voor het hogere bewustzijnsniveau sterker is bij de begaafde populatie. Hij onderscheidde vijf ontwikkelingsstadia bij de mensen, welke uiteindelijk leiden naar een niveau van grote autonomie, authenticiteit en empathie. Hij zag dat de  emotionele ontwikkeling leidend is en dat het proces verloopt via desintegratie. Als het ware vallen de bestaande emotionele en cognitieve structuren van een persoon uiteen. Vandaaruit kunnen structuren van een hoger niveau ontwikkeld worden. Innerlijke conflicten duiden hierbij op innerlijke groei. Hieronder de vijf ontwikkelingsstadia van Dabrowski’s trap van ontwikkeling:

Niveau 1 Pervasief egocentrisme (primary integration’s):

Egocentrisch, geen zelfreflectie, geen innerlijk conflict, geen eigen verantwoordelijkheidsgevoel, weinig empathie, veel belangen conflicten, aangepast.

Niveau 2 Eénlagige desintegratie:

Oppervlakkig en richtingloos, innerlijke conflicten, met als gevolg onzekerheid, humeur schommelingen, depressie, onrust, psychosomatische klachten, behoefte aan bevestiging en waardering, in cirkeltjes draaien, heen en weer gesleurd worden tussen verschillende mogelijkheden, zich opofferen voor anderen om een goed gevoel over zichzelf te hebben, empathie door samenvallen met de ander, waardering eisen voor hun zorg voor anderen, schuldgevoelens door het niet voldoen aan verwachtingen van anderen, schuld gebruiken om anderen te manipuleren.

Veel mensen blijven steken op dit niveau om zichzelf te beschermen tegen verdere desintegratie. Sommigen transformeren en groeien verder naar niveau 3


Het empathisch vermogen als indicator

Veel hoogsensitieve mensen bevinden zich op niveau drie. Dit heeft te maken met het empathisch vermogen. Er zijn er ook mensen die geboren worden en die zich vanaf dat moment al op level drie bevinden. Hierbij horen ook de nieuwetijdskinderen. De grote belangrijke indicator is en blijft het empathisch vermogen. Egocentrisme en egoïsme komen niet voor vanaf level drie. Wanneer je alleen op jezelf gericht bent dan bevindt je je niet boven level twee. Besef ook dat het wel of niet hebben van een empathisch vermogen in een relatie tot spanningen kan leiden. Het kan dus zijn dat een persoon die zich  op level drie bevindt, een relatie heeft met een persoon met persoonlijkheidsstoornis zoals narcisme. Pas wanneer er volledige congruentie is met wie je van binnen en van buiten bent of kunt zijn dan is er geen discrepantie meer, ook niet in de buitenwereld. Dat betekent level vijf. Dus, zo binnen zo buiten. Alles wat zich als conflict in de buitenwereld spiegelt, is ook nog in jou aanwezig. Dan is de uitdaging om volledig congruent te worden en echt voor jezelf te kiezen. 


    Niveau 3 Spontane meerlagige desintegratie:

    Start meerlagige organisatie van de psyche. Deze desintegratie is een zeer pijnlijk proces, sommigen noemen het een hel of een nachtmerrie: veel innerlijk conflict, maar het krijgt richting en leidt tot emotionele groei; zo ontwikkelt zich een eigen waarden- en normensysteem dat het gedrag gaat sturen, groei naar positieve onaangepastheid, conflict tussen het huidige en het ideale ik, ontevreden met zichzelf, existentiële angst, intense morele conflicten, groeiend besef van persoonlijke autonomie, ‘er is meer…’, achterlaten van oude zekerheden, loslaten van de behoefte aan goedkeuring, steeds meer geloven in zichzelf en vertrouwen op eigen oordeel, anders durven zijn dan anderen, mensen in hun omgeving durven te kwetsen door zichzelf te worden, stijging van de eigenwaarde, een eigen leven creëren, zuivere empathie, overvloedige creatieve energie waarmee een bijdrage aan de wereld kan worden geleverd.

    Op dit niveau zien mensen hun eigen lijden onder ogen en krijgen ze inzicht in hun proces. Daardoor kunnen ze anderen werkelijk bijstaan in hun pijn, zonder hen er snel van af te willen helpen. Deze mensen lijken misschien afstandelijk, in werkelijkheid raken ze juist dieper verbonden.

    Niveau 4 Georganiseerde meerlagige desintegratie:

    De persoon kan nu zijn ontwikkeling via innerlijk conflict sturen, het autonome waarden- en normensysteem wordt sterker, toename van rust, zuivere empathie, verantwoordelijkheidsgevoel, authenticiteit, zelfverwerkelijking, zelfbewustzijn, zelfreflectie, zelfperfectie, dienstbaarheid, maar niet ten koste van zichzelf, zelfacceptatie in plaats van schaamte en schuld, het ‘streven’ valt weg: het gebeurt gewoon; innerlijk conflict, faalangst en weerstand nemen af, het zelfsturend vermogen wordt steeds sterker; groot mededogen voor de pijn van anderen zonder er zelf door overweldigd te raken

    Niveau 5 Empatisch altruisme (secundary integration):

    ( aanvulling Elizabeth Berman: dit statement is m.i. achterhaald. In mijn ogen gaat het om leren ervaren van de Ware natuur en juist niet om het worden van de ideale persoonlijkheid. Naarmate we de essentie gaan ervaren van wie we zijn, hoeven we minder en minder te hechten aan een persoonlijkheidsideaal..)

    Innerlijke conflicten verdwijnen door het bereiken van het persoonlijkheidsideaal (wat ik kan en wil zijn). Eigen waarden en normen besturen het alledaagse leven, denken en voelen gaan harmonieus en flexibel samen, Empathie en altruïsme zijn prominent aanwezig, men ervaart zichzelf als één met het universum.

    Eén met het universum level 5

    Ik ben van mening dat men, wanneer men eenheid ervaart met het universum er dan creatie is, op wat voor manier dan ook. Innerlijke conflicten zijn volledig verdwenen, dus uiterlijke conflicten ook. Noot: hier wordt geen aandacht meer aangegeven, dus hier gaat geen energie meer aan verloren. Je bent dan in staat om volledig te ZIJN

    Er is gebruik gemaakt van de volgende bronnen: